HOW MYSURU FOUND ITS PULSE ON THE PLAYGROUND

 

recollections

How Mysuru Found Its Pulse on the Playground

Reflecting on the Mysuru of the mid-twentieth century evokes a sense of simplicity that seems almost alien in today’s hyper-connected world. Those of us born in the 1950s and early 1960s grew up in a landscape where the rhythm of life was dictated by the seasons. The city was then a smaller, more intimate space, where every residential layout felt like a natural extension of one’s own home. As I sit back and recollect those golden years, the memories of our unconventional education and the vibrant street culture paint a vivid picture of a cherished bygone era.

In those days, the formal structure of schooling was far less rigid than the "preschool-to-professional" pipeline we see today. Many of us bypassed Kindergarten entirely, as, such institutions were virtually non-existent, often entering the first or even second standard directly. My older siblings, for instance, transitioned straight into middle school, while I found myself admitted directly to the second standard. It was a time when academic life began with a leap rather than a crawl, yet we all seemed to find our footing quite naturally.

The residential streets of Mysuru were our ultimate playgrounds, coming alive every evening with the exuberant shouts of children. Boys dominated the lanes with traditional games like Marakoti (tree-climbing), Buguri (spinning tops), Goli (marbles), and "I Spy," or the strategic challenge of catching a player through movement on one leg in a circle which has seven-foot radius. For girls, the play was usually more localised, centering on Kuntabille (hopscotch) or Uyyale (swing) circle-catch games or I Spy. Beyond the playground, the evening for most girls was strictly reserved for the soulful pursuit of Carnatic music classes—a cultural mandate of that generation.

The social landscape also featured a strong presence of RSS Shakhas, with an active unit found every kilometre or two. Since the radius of Mysuru in the 1960s and early 70s was barely five kilometres from the central market area, these gatherings were everywhere. I recall Shakhas being active on our primary school grounds. Though I attended on a few occasions, the magnetic pull of adventurous street games usually proved more enticing than the disciplined drills of the Shakha.

As we transitioned into high school and college, Cricket became an absolute necessity. While a select few with professional aspirations practised with "hard balls" at the prestigious Pavilion grounds, the rest of us played a more democratic version. Armed with a country-made bat, four wickets, and a worn-out tennis ball, every colony birthed multiple small teams of six to eight players. We couldn't afford official gear, but the spirit of competition in any available small open ground was second to none.

Kho Kho was another pillar of Mysuru’s sporting identity, rivalling cricket in popularity. During 1968, members of informal local clubs took the initiative to visit schools and coach youngsters, leading to a surge in both boys' and girls' teams. This grassroots movement ensured that every school and college had a formidable squad for inter-school/college and Dasara competitions. In fact, the Mysuru University team and Karnataka Kho Kho team became a dominant force nationally during the 70s. During this same era, Kabaddi gained importance in colleges, Basketball began growing at the club level, and Lawn Tennis remained an expensive luxury for the elite. Notably, the mid-1970s also marked the pioneering start of the Women’s cricket team in our city.

These recollections serve as more than just a nostalgic trip; they are a testament to a community that found immense joy in the simplest of resources. While the city has expanded and the quiet streets have been replaced by the persistent hum of modern traffic, the essence of that era remains etched in our collective memory. We carry these stories forward to remind the younger generations that the character was often built on dusty playgrounds through collective effort and unorganised play. Mysuru may have changed its physical face, but for those of us who lived through those trans-formative decades, its soul remains timeless and vibrant.

-end

***

ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಕಂಡ ಚೈತನ್ಯ

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೈಸೂರನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದರೆ, ಇಂದಿನ ಅತಿಯಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಎನಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಸರಳತೆಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ಜೀವನದ ಲಯವು ಕೇವಲ ಋತುಮಾನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು. ಅಂದಿನ ನಗರವು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಷ್ಟೇ ಆಪ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಡಾವಣೆಯೂ ತಮ್ಮದೇ ಮನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಆ ಸುವರ್ಣ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ನಮ್ಮ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಮಾಂಚಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆನಪುಗಳು ಆ ಸುಂದರವಾದ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಧಿಕೃತ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಂದಿನ "ಪ್ರಿಸ್ಕೂಲ್-ಟು-ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್" ಹಂತಗಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ (ಶಿಶುವಿಹಾರ) ಹಂತವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ನಾವು ನೇರವಾಗಿ ಒಂದನೇ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ತರಗತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನನ್ನ ಅಣ್ಣ-ಅಕ್ಕಂದಿರು ನೇರವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದರೆ, ನಾನು ನೇರವಾಗಿ ಎರಡನೇ ತರಗತಿಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದೆ. ಅದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನವು ತೆವಳುವ ಬದಲು ಜಿಗಿತದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೂ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ಸಹಜವಾಗಿ ನಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡೆವು.

ಮೈಸೂರಿನ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದ ರಸ್ತೆಗಳೇ ನಮಗೆ ಅಂತಿಮ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರತೀ ಸಂಜೆ ಮಕ್ಕಳ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರದಿಂದ ಆ ಬೀದಿಗಳು ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಮರಕೋತಿ, ಬುಗುರಿ, ಗೋಲಿ, ಮತ್ತು "ಐ ಸ್ಪೈ" (ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ) ಅಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುಡುಗರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಏಳು ಅಡಿ ವ್ಯಾಸದ ವೃತ್ತದೊಳಗೆ ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಂಟುತ್ತಾ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಸವಾಲಿನ ಆಟವೂ ನಮಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಆಟವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು—ಕುಂಟೆಬಿಲ್ಲೆ, ಉಯ್ಯಾಲೆ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆಗೆ ಅವು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಆಟದ ಮೈದಾನದ ಆಚೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಗಿಯರ ಸಂಜೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ತರಗತಿಗಳ ಆತ್ಮೀಯ ಹಂಬಲಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದವು; ಅದು ಆ ತಲೆಮಾರಿನ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಯಮವೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ (RSS) ಶಾಖೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು; ಪ್ರತೀ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯ ಘಟಕವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೭೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಈ ಶಾಖೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲೂ ಶಾಖೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ. ನಾನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಶಾಖೆಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಹಸಮಯ ಬೀದಿ ಆಟಗಳ ಸೆಳೆತವೇ ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ನಾವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಒಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಹವ್ಯಾಸವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿದ್ದ ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ "ಹಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್" ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರಳವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಬ್ಯಾಟ್, ನಾಲ್ಕು ವಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಟೆನಿಸ್ ಬಾಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತೀ ಬಡಾವಣೆಯೂ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ಆಟಗಾರರ ಸಣ್ಣ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ನಮಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ಖಾಲಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ನಮ್ಮ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಮಾತ್ರ ಅಪ್ರತಿಮವಾಗಿತ್ತು.

ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಮೈಸೂರಿನ ಕ್ರೀಡಾ ಗುರುತಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದುದು 'ಖೋ ಖೋ'. ೧೯೬೮ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಯುವಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದರು; ಇದು ಹುಡುಗ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ತಂಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ತಳಮಟ್ಟದ ಚಳುವಳಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು ದಸರಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಶಾಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಂಡ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಖೋ ಖೋ ತಂಡಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಅದೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬಡ್ಡಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಕ್ಲಬ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಲಾನ್ ಟೆನಿಸ್ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ನಮ್ಮ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.

ಈ ನೆನಪುಗಳು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳ ಮೆಲುಕಲ್ಲ; ಇವು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲೇ ಅಪಾರ ಆನಂದವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ನಗರವು ಇಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ರಸ್ತೆಗಳ ಜಾಗವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಾಹನಗಳ ಸದ್ದು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೂ, ಆ ಯುಗದ ಸಾರವು ನಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಘಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಆಟಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೆನಪಿಸಲು ನಾವು ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮೈಸೂರು ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಮುಖವನ್ನು ಬದಲಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ ನಮಗೆ ಅದರ ಆತ್ಮವು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಲಾತೀತ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯದಾಯಕವಾಗಿದೆ.

***

end- recollections documented ಸಂಟೈಂ ಇನ್ February 2026 by ಸುರೇಶ್ ಹುಲಿಕುಂಟಿ.